على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2666

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تننده و عنكبوت . و فراهم آمد نگاه خاك مور . قشعمان ( qac'am n ) و ( qoc'am n ) ا . ع . كركس نر بزرگ جثه . قشعوم ( qoc'um ) ا . ع . خرد اندام . و كنه . قشف ( qacf ) و ( qacaf ) ص . ع . ملوث و ناپاك و چركين . قشف ( qacaf ) ا . ع . پليدى و چركينى پوست . و كهنگى هيئت . و بدى حال و تنگى زيست با آنكه خود را بواسطهء شستشوى پاك نگاهدارد . قشف ( qacaf ) م . ع . قشف قشفا ( از باب سمع ) : سوخت روى آن از تابش آفتاب . و برگرديد رنگ وى از درويشى . و قشف قشفا و قشافة ( از باب سمع و كرم ) : پليد و چركين پوست گرديد . و بد حال شد و تنگ عيش گرديد . قشف ( qacef ) ص . ع . رجل قشف : مرد سوخته روى از تابش آفتاب . قشقون ( qocqun ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پاردم . و پشت پوزى . قشقه ( qacqe ) ا . پ . نشانى كه هندوان از زعفران و صندل و جز آن بر پيشانى گذارند . و قشقه كشيدن : گذاشتن نشان قشقه بر پيشانى . قشلا ( qecl ) و قشلاق ( qecl q ) و قشلق ( qeclaq ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - گرمسير و جاهاى گرم كه در مدت زمستان در آنجا بسر برند ، ضد ييلاق . قشلب ( qoclob ) و ( qecleb ) ا . ع . نام گياهى . قشم ( qacm ) ا . ع . آب راهه . قشم ( qacm ) م . ع . قشم الطعام قشما ( از باب نصر ) : خورد طعام را و يا بسيار خورد طعام را . و نيز بلايه و هيچ‌كاره را از طعام برچيده دور كرد و نيكو و برگزيدهء آن را خورد . و قشم الخوص : كفانيد و شكست برگ خرما را جهة بافتن . و قشم قشما و مقشما ( از باب ضرب ) : بمرد . و يق : الموت قشم يقشم ، قيل : هو مصدر بمعنى الفاعل . قشم ( qecm ) ا . پ . نام جزيره‌اى واقع در خليج فارس كه جزيرهء طويله نيز نامند ، مساحت سطح آن 1333 كيلومطر مربع است . قشم ( qecm ) ا . ع . سرشت و طبيعت . و آب راهه . و آب راههء تنگ در رودبار و يا در زمين . ج : قشوم . و جسم و هيئت و پيكر و تن . و گوشت پختهء سرخ شده . و پيه . و اصل و بن و نژاد چيزى . قشم ( qocm ) ع . ج . قشيم ( qacim ) . قشم ( qacam ) و ( qacm ) ا . ع . بسر و غورهء سپيد كه پس از رسيدن همين‌كه شيرين گردد خورند . قشمذين ( qacmazin ) ا . ع . بلغت اهل يمن : آسمان . قشمش ( qecmec ) ا . پ . كشمش . قشنگ ( qacang ) ص . پ . ظريف و خوشگل و خوشنما و جميل . قشنگى ( qacangi ) ا . پ . ظرافت و و خوشگلى و خوشنمائى . قشنيزة ( qecnizat ) ا . ع . نام گياهى مأكول و لذيذ . قشو ( qacv ) م . ع . قشا الحية قشوا ( از باب نصر ) : پوست باز كرد از مار . و قشوت العود و غيره : بركندم پوست را از درخت و جز آن و دست فروماليدم بر درخت تا برگش فرو ريزد . و قشوت وجهه : مسح كردم و دست ماليدم بر روى آن . قشو ( qacav ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ابزارى آهنين و دندانه‌دار كه بدان اسب و استر و خر و جز آن را خارند و كبيچه و پشت خار و اخكلنده و پركن نيز گويند و بتازى محس نامند . قشوات ( qacav t ) ع . ج . قشوة . قشوان ( qacv n ) و ( qocv n ) ا . ع . مرد باريك و سست گوشت . قشوانة ( qacv nat ) ا . ع . مؤنث قشوان : زن باريك سست گوشت . قشوة ( qacvat ) ا . ع . ظرفى از برگ خرما مانند كدو كه زنان در آن خوش بوى و پنبه نهند . ج : قشوات و قشاء . قشور ( qacvar ) ا . ع . زنى كه حيض نيارد . قشور ( qacur ) ا . ع . داروئى كه بدان روى را روشن نمايند . قشور ( qocur ) ع . ج . قشر ( qecr ) . قشور ( qocur ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پوستها . و قشور شجرة الحية : پوست ريشهء جنطيانا . قشورة ( qacvarat ) م . ع . بچوبدستى زدن . قشوش ( qocuc ) م . ع . قش قشوشا ( از باب نصر ) : نيكو و فربه گرديد پس از لاغرى . و قش الرجل : خورد آن مرد از اينجا و آنجا . و قش فلان : پيچيد فلان و برگرفت از خوان هر آنچه بر آن قادر بود . و قش الشيئ : فراهم آورد آن چيز را . و قش الناقة : بشتاب دوشيد آن ماده شتر را و قش فلان : برفتار لاغر رفت فلان . و قش الشيئ : بدست خراشيد و سود آن چيز را چندان كه فرو ريخته گرديد . و قش زيد : خورد زيد آنچه مردم در مزبله‌ها و جز آن مىاندازند و نيز خورده پاره‌هاى صدقه را . و قش النبات : خشك گرديد گياه . و قش القوم : روان شدند آن گروه و در گذشتند .